Launch of Next Generation Offshore Patrol Vessel (Yard 1283, Srishti)पुढील पिढीची ऑफशोर गस्ती नौका (NGOPV) 'सृष्टी' लाँच

Contextसंदर्भ

This vessel was launched at Goa Shipyard Limited to promote indigenous defence manufacturing under the Government of India's 'Aatmanirbhar Bharat' and 'Make in India' initiatives.भारत सरकारच्या 'आत्मनिर्भर भारत' (Aatmanirbhar Bharat) आणि 'मेक इन इंडिया' (Make in India) उपक्रमांतर्गत स्वदेशी संरक्षण उत्पादनाला चालना देण्यासाठी गोवा शिपयार्ड लिमिटेड येथे या नौकेचे लाँचिंग करण्यात आले आहे.

Syllabus linkअभ्यासक्रमात कुठे?

Prelimsपूर्व परीक्षा

Current affairs and National Securityचालू घडामोडी आणि राष्ट्रीय सुरक्षा

Mainsमुख्य परीक्षा

GS-3: India's Security Challenges and Indigenisation in the Defence SectorGS-3: भारताची सुरक्षा आव्हाने आणि संरक्षण क्षेत्रातील स्वदेशीकरण

Backgroundपार्श्वभूमी

The induction of indigenous ships is being promoted in the Indian Navy, and the construction of NGOPVs is being carried out simultaneously by Goa Shipyard Limited (GSL) and Garden Reach Shipbuilders & Engineers (GRSE).भारतीय नौदलात स्वदेशी जहाजांच्या समावेशाला प्रोत्साहन दिले जात असून, गोवा शिपयार्ड लिमिटेड (GSL) आणि गार्डन रिच शिप बिल्डर्स अँड इंजीनियर्स (GRSE) या शिपयार्ड्सद्वारे NGOPV ची बांधणी एकाच वेळी केली जात आहे.

Key points for prelimsपूर्व परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे

• Yard 1283 (Srishti) is a Next Generation Offshore Patrol Vessel (NGOPV) class ship.यार्ड 1283 (सृष्टी) ही Next Generation Offshore Patrol Vessel (NGOPV) श्रेणीतील नौका आहे.
• It was launched at Goa Shipyard Limited (GSL), Goa on 27 October 2026.हिचे जलावतरण गोवा शिपयार्ड लिमिटेड (Goa Shipyard Limited - GSL), गोवा येथे २७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी झाले.
• The name 'Srishti' means 'Creation' in Sanskrit.'सृष्टी' या नावाचा संस्कृतमध्ये अर्थ 'निर्मिती' (Creation) असा होतो.
• The construction of NGOPVs is underway simultaneously at two shipyards: GSL in Goa and GRSE in Kolkata.NGOPV ची बांधणी गोव्यातील GSL आणि कोलकाता येथील GRSE या दोन शिपयार्ड्समध्ये एकाच वेळी सुरू आहे.

Mains angleमुख्य परीक्षेसाठी

1. Increasing self-reliance in defence production and reducing dependence on foreign imports.संरक्षण उत्पादनांमधील आत्मनिर्भरता (Self-reliance) वाढवून परदेशी आयातीवरचे अवलंबित्व कमी करणे.
2. Developing the domestic industrial ecosystem and contributing to GDP growth.देशांतर्गत औद्योगिक परिसंस्थेचा (Domestic industrial ecosystem) विकास आणि जीडीपी (GDP) वाढीस हातभार लावणे.
3. Strengthening maritime security, Search and Rescue (SAR), and Humanitarian Assistance and Disaster Relief (HADR) capabilities.समुद्री सुरक्षा, शोध आणि बचाव (Search and Rescue) आणि मानवी मदत व आपत्कालीन मदत (HADR) क्षमता बळकट करणे.

Key termsमहत्त्वाचे शब्द

NGOPV · Next Generation Offshore Patrol Vessel

A modern next-generation vessel used for maritime surveillance and patrols.समुद्रात पाळत ठेवण्यासाठी आणि गस्तीसाठी वापरली जाणारी पुढील पिढीची आधुनिक नौка.

HADR · Humanitarian Assistance and Disaster Relief

Humanitarian aid and emergency assistance provided during natural or man-made disasters.नैसर्गिक किंवा मानवनिर्मित आपत्तीच्या वेळी पुरवली जाणारी मानवी मदत आणि आपत्कालीन सहायता.