MoSPI Infrastructure Projects Monthly Flash Report (September 2026)

Contextसंदर्भ

The Ministry of Statistics and Programme Implementation (MoSPI) has released the monthly flash report on central sector infrastructure projects up to the end of September 2026.सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालयाने (MoSPI) सप्टेंबर २०२६ अखेरच्या केंद्रीय क्षेत्रातील पायाभूत सुविधा प्रकल्पांचा मासिक फ्लॅश अहवाल जारी केला आहे.

Syllabus linkअभ्यासक्रमात कुठे?

Prelimsपूर्व परीक्षा: Current Affairs - Infrastructure and Government Schemesचालू घडामोडी (Current Affairs) - पायाभूत सुविधा आणि सरकारी उपक्रम
Mainsमुख्य परीक्षा: GS-3: Indian Economy, Infrastructure Development (Roads, Railways, Power and Port Development)GS-3: भारतीय अर्थव्यवस्था, पायाभूत सुविधा विकास (रस्ते, रेल्वे, ऊर्जा आणि बंदर विकास)

Backgroundपार्श्वभूमी

To ensure the timely completion of central sector infrastructure projects, the Ministry of Statistics and Programme Implementation (MoSPI) uses the 'PAIMANA' portal. Projects are categorized into six diverse categories according to the Harmonised Master List (HML) of the Department of Economic Affairs (DEA), and their physical and financial progress is analyzed.केंद्रीय क्षेत्रातील पायाभूत सुविधा प्रकल्पांचे वेळेत पूर्णत्व सुनिश्चित करण्यासाठी सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालय (MoSPI) 'पैमाना' (PAIMANA) पोर्टलचा वापर करते. आर्थिक व्यवहार विभागाच्या (DEA) 'हार्मनाइज्ड मास्टर लिस्ट' (HML) नुसार प्रकल्पांचे विविध ६ श्रेणींमध्ये वर्गीकरण करून त्यांचे भौतिक आणि आर्थिक प्रगतीचे विश्लेषण केले जाते.

Key points for prelimsपूर्व परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे

As of September 2026, 1,853 central infrastructure projects with a total value of ₹37.56 lakh crore are being tracked through the 'PAIMANA' portal.सप्टेंबर २०२६ पर्यंत 'पैमाना' (PAIMANA) पोर्टलद्वारे १,८५३ केंद्रीय पायाभूत सुविधा प्रकल्पांचा (एकूण मूल्य ₹३७.५६ लाख कोटी) मागोवा घेतला जात आहे.
In terms of the number of projects, the 'Transport & Logistics' category accounts for the highest share at 71.2% (1,320 projects).प्रकल्पांच्या संख्येत 'वाहतूक आणि लॉजिस्टिक' (Transport & Logistics) श्रेणीचा वाटा सर्वाधिक म्हणजेच ७१.२% (१,३२० प्रकल्प) आहे.
Within the Transport & Logistics category, the 'Roads & Highways' sub-sector includes the highest number of projects at 974.वाहतूक आणि लॉजिस्टिक श्रेणीमध्ये 'रस्ते आणि महामार्ग' (Roads & Highways) उप-क्षेत्रात सर्वाधिक ९७४ प्रकल्प समाविष्ट आहेत.
Among the DEA's HML categories, the 'Water & Sanitation' sector recorded the highest expenditure-to-cost ratio at 70.81%. DEA च्या HML श्रेणींमध्ये 'जल आणि स्वच्छता' (Water & Sanitation) क्षेत्राने सर्वाधिक ७०.८१% खर्च-ते-किंमत गुणोत्तर (Expenditure-to-cost ratio) नोंदवले आहे.
In the Energy category, the 'Electricity Generation' sub-sector has the highest project cost (₹4,27,249 crore).ऊर्जा (Energy) श्रेणीमध्ये 'वीज निर्मिती' (Electricity Generation) उप-क्षेत्राचा प्रकल्प खर्च सर्वाधिक (₹४,२७,२४९ कोटी) आहे.

Mains angleमुख्य परीक्षेसाठी

Explain the importance of digital monitoring systems like 'PAIMANA' in the implementation of central infrastructure projects. What are the major challenges in India's infrastructure sector?केंद्रीय पायाभूत सुविधा प्रकल्पांच्या अंमलबजावणीत 'पैमाना' (PAIMANA) सारख्या डिजिटल मॉनिटरिंग प्रणालीचे महत्त्व स्पष्ट करा. भारतातील पायाभूत सुविधा क्षेत्रातील मुख्य आव्हाने कोणती आहेत?

१० गुण / १५० शब्द

Background of the PAIMANA portal and its role in project monitoring.PAIMANA पोर्टलची पार्श्वभूमी आणि प्रकल्प मॉनिटरिंगमधील भूमिका.
Impact of investments in transport, logistics, and energy sectors.वाहतूक, लॉजिस्टिक आणि ऊर्जा क्षेत्रातील गुंतवणुकीचा प्रभाव.
Need for data-driven decision-making to prevent cost and time overruns in projects.प्रकल्पांमधील वेळेचा आणि खर्चाचा अपव्यय (Cost and Time Overruns) रोखण्यासाठी डेटा-आधारित निर्णयांची गरज.
Key challenges include fund utilization, gaps between physical versus financial progress, and delays in administrative clearances.निधीचा वापर, भौतिक विरुद्ध आर्थिक प्रगतीमधील तफावत आणि प्रशासकीय मंजुरींमधील विलंब ही मुख्य आव्हाने.

Key termsमहत्त्वाचे शब्द

पैमाना पोर्टल · PAIMANA Portal: Digital platform of the Ministry of Statistics for tracking the progress of central sector infrastructure projects.केंद्रीय क्षेत्रातील पायाभूत सुविधा प्रकल्पांच्या प्रगतीचा मागोवा घेण्यासाठी सांख्यिकी मंत्रालयाचे डिजिटल प्लॅटफॉर्म.
हार्मनाइज्ड मास्टर लिस्ट · Harmonized Master List (HML): A standardized list prepared by the Department of Economic Affairs (DEA) for the classification of infrastructure sub-sectors.आर्थिक व्यवहार विभागाने (DEA) पायाभूत सुविधा उप-क्षेत्रांच्या वर्गीकरणासाठी तयार केलेली प्रमाणित यादी.