Janjatiya Gaurav Diwas 2026: Nationwide Tribal Pride Celebrationजनजातीय गौरव दिवस २०२६: १ ते १५ नोव्हेंबर दरम्यान देशभरात जनजातीय गौरव पक्षवाडा

Contextसंदर्भ

In 2021, the Government of India declared 15th November as 'Janjatiya Gaurav Diwas' on the birth anniversary of Dharti Aaba Bhagwan Birsa Munda. Against this backdrop, initiatives for 2026 have been announced, and various projects and digital platforms are being launched for the development of tribal communities.भारत सरकारने २०२१ मध्ये १५ नोव्हेंबर हा दिवस धरती आबा भगवान बिरसा मुंडा यांच्या जयंतीनिमित्त 'जनजातीय गौरव दिवस' म्हणून घोषित केला होता. याच पार्श्वभूमीवर २०२६ च्या उपक्रमांची घोषणा करण्यात आली असून, आदिवासींच्या विकासासाठी विविध प्रकल्प व डिजिटल प्लॅटफॉर्म लाँच केले जात आहेत.

Syllabus linkअभ्यासक्रमात कुठे?

Prelimsपूर्व परीक्षा

Current events of national importance, Indian Polity and Governance.चालू घडामोडी, राष्ट्रीय महत्त्व, भारतीय राज्यव्यवस्था व शासन.

Mainsमुख्य परीक्षा

GS-2: Government Policies and Interventions, Social Justice, Welfare schemes for vulnerable sections.GS-2: शासकीय योजना, सामाजिक न्याय, दुर्बल घटकांसाठी कल्याणकारी कार्यक्रम.

Backgroundपार्श्वभूमी

In 2021, the Government of India declared 15th November as 'Janjatiya Gaurav Diwas' in honor of the birth anniversary of Dharti Aaba Bhagwan Birsa Munda. In 2024-25, the 150th birth anniversary year of Bhagwan Birsa Munda was celebrated as 'Janjatiya Gaurav Varsh'.भारत सरकारने २०२१ मध्ये १५ नोव्हेंबर हा दिवस धरती आबा भगवान बिरसा मुंडा यांच्या जयंतीनिमित्त 'जनजातीय गौरव दिवस' म्हणून घोषित केला होता. २०२४-२५ मध्ये भगवान बिरसा मुंडा यांचे १५० वे जन्मवर्ष 'जनजातीय गौरव वर्ष' म्हणून साजरे करण्यात आले.

Key points for prelimsपूर्व परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे

• Janjatiya Gaurav Pakhwada is being observed by the Ministry of Tribal Affairs from 1st to 15th November 2026.जनजातीय गौरव पक्षवाडा १ ते १५ नोव्हेंबर २०२६ या कालावधीत आदिवासी व्यवहार मंत्रालयाद्वारे (Ministry of Tribal Affairs) पाळला जात आहे.
• The Government of India declared 15th November as 'Janjatiya Gaurav Diwas' in 2021.भारत सरकारने २०२१ मध्ये १५ नोव्हेंबर हा दिवस 'जनजातीय गौरव दिवस' म्हणून घोषित केला आहे.
• The 'Jan-HIT' portal, developed in collaboration with ICMR, is India's first tribal health data platform covering 20 states.आयसीएमआर (ICMR) सोबत विकसित केलेले 'Jan-HIT' पोर्टल हे २० राज्यांचा समावेश असलेले भारताचे पहिले जनजातीय आरोग्य डेटा प्लॅटफॉर्म आहे.
• A new Tribal Research Institute building in Itanagar (Arunachal Pradesh) and the Ropuiliani Tribal Freedom Fighter Museum in Kelsih (Mizoram) are being launched.इटानगर (अरुणाचल प्रदेश) येथे नवीन आदिवासी संशोधन संस्था (Tribal Research Institute) इमारत आणि केल्सिह, मिझोरम येथे रोपुइलियानी आदिवासी स्वातंत्र्य सेनानी संग्रहालय (Ropuiliani Tribal Freedom Fighter Museum) सुरू केले जात आहे.

Mains angleमुख्य परीक्षेसाठी

1. Janjatiya Gaurav Diwas is celebrated since 2021 to honor the contributions and culture of tribal freedom fighters.आदिवासी स्वातंत्र्यसैनिकांचे योगदान आणि त्यांच्या संस्कृतीचा सन्मान करण्यासाठी २०२१ पासून 'जनजातीय गौरव दिवस' साजरा केला जातो.
2. PM-JANMAN and Dharti Aaba Janjatiya Gram Utkarsh Abhiyan receive significant momentum through these initiatives.प्रधानमंत्री जनमन (PM-JANMAN) आणि धरती आबा जनजातीय ग्राम उत्कर्ष अभियानाला या उपक्रमांतून मोठी गती मिळते.
3. The Jan-HIT portal facilitates health data collection, and the National FRA Digital Platform simplifies the implementation of the Forest Rights Act, 2006.Jan-HIT पोर्टलद्वारे आरोग्य डेटा संकलन आणि National FRA Digital Platform द्वारे वन हक्क कायद्याची (Forest Rights Act, 2006) अंमलबजावणी सुलभ करण्यात आली आहे.
4. Tribal culture is being preserved through the establishment of new Tribal Research Institutes and museums across the country.देशभरात नवीन आदिवासी संशोधन संस्था व संग्रहालयांची स्थापना करून आदिवासी संस्कृतीचे जतन केले जात आहे.

Key termsमहत्त्वाचे शब्द

जन-हिट पोर्टल · Jan-HIT Portal

India's first tribal health data platform developed in collaboration with ICMR.आयसीएमआरच्या सहकार्याने विकसित केलेले भारताचे पहिले जनजातीय आरोग्य डेटा प्लॅटफॉर्म.

राष्ट्रीय एफआरए डिजिटल प्लॅटफॉर्म · National FRA Digital Platform

A digital platform streamlining tribal rights claims under the Forest Rights Act, 2006.वन हक्क कायदा, २००६ अंतर्गत वन हक्क दाव्यांची प्रक्रिया एकाच यंत्रणेत आणणारे डिजिटल व्यासपीठ.