India Reaffirms Commitment to Biodiversity Conservation at CBD COP-17CBD COP-17 परिषदेत भारताची जैवविविधता संवर्धनासाठी वचनबद्धता

Contextसंदर्भ

The 17th Conference of Parties (COP-17) of the CBD was organized in Yerevan, Armenia, where India is actively participating and presenting its role in biodiversity conservation.आर्मेनियाच्या येरेवान येथे CBD ची 17 वी परिषद (COP-17) आयोजित करण्यात आली असून, भारत या परिषदेत सक्रिय सहभाग घेत जैवविविधता संवर्धनातील आपली भूमिका मांडत आहे.

Syllabus linkअभ्यासक्रमात कुठे?

Prelimsपूर्व परीक्षा

Environment, Ecology, Biodiversity and Climate Changeपर्यावरण, पर्यावरणविषयक पारिस्थितिकी, जैवविविधता आणि हवामान बदल (Environment, Ecology, Biodiversity and Climate Change)

Mainsमुख्य परीक्षा

GS-3: Conservation, Environmental Pollution and Degradation, Environmental Impact AssessmentGS-3: संवर्धन, पर्यावरण प्रदूषण आणि ऱ्हास, पर्यावरणीय प्रभाव मूल्यांकन (Conservation, Environmental Pollution and Degradation)

Backgroundपार्श्वभूमी

The Convention on Biological Diversity (CBD) is a vital international treaty for the conservation of biodiversity, the sustainable use of its components, and the fair and equitable sharing of benefits arising from the use of genetic resources.कन्व्हेन्शन ऑन बायोलॉजिकल डायव्हर्सिटी (CBD) ही जैवविविधतेच्या संवर्धनासाठी, त्याच्या घटकांच्या शाश्वत वापरासाठी आणि अनुवांशिक संसाधनांच्या वापरापासून मिळणाऱ्या फायद्यांच्या न्याय्य वाटपासाठी असलेली एक महत्त्वाची आंतरराष्ट्रीय करार आहे.

Key points for prelimsपूर्व परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे

• The CBD COP-17 conference was held in Yerevan, Armenia.CBD COP-17 परिषद येरेवान, आर्मेनिया येथे आयोजित करण्यात आली होती.
• India has formulated 23 national biodiversity targets and 142 indicators in alignment with the Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework.भारताने कुनमिंग-माँट्रियल जागतिक जैवविविधता आराखड्याला अनुसरून २३ राष्ट्रीय जैवविविधता उद्दिष्टे आणि १४२ निर्देशक (Indicators) तयार केले आहेत.
• Currently, India has 1,134 Protected Areas, 103 Ramsar sites, 57 Biodiversity Heritage Sites, and 18 Biosphere Reserves.सध्या भारतात १,१३४ संरक्षित क्षेत्रे (Protected Areas), १०३ रामसर स्थळे (Ramsar sites), ५७ जैवविविधता वारसा स्थळे आणि १८ बायोस्फीअर रिझर्व्ह आहेत.
• The International Big Cat Alliance works for the conservation of seven major big cat species in the world.आंतरराष्ट्रीय बिग कॅट अलायन्स (International Big Cat Alliance) ही जगातील सात मोठ्या मांजरांच्या प्रजातींच्या संवर्धना Clसाठी कार्य करते.
• The MISHTI initiative is being implemented for the conservation of coastal mangroves, and Amrit Dharohar for the conservation of wetlands.MISHTI उपक्रम हा किनारपट्टीवरील खारफुटीच्या (Mangrove) संवर्धनासाठी आणि अमृतर धरोहर हा पाणथळ भूमी (Wetland) संवर्धनासाठी राबवला जात आहे.

Mains angleमुख्य परीक्षेसाठी

1. Provide information on India's updated National Biodiversity Strategy and Action Plan (NBSAP) in line with the Kunming-Montreal framework.कुनमिंग-माँट्रियल आराखड्यानुसार भारताने अद्ययावत केलेल्या राष्ट्रीय जैवविविधता धोरण आणि कृती आराखड्याची (NBSAP) माहिती देणे.
2. Highlight the network of protected areas in India (Ramsar sites, Biosphere Reserves, etc.) and the role of decentralized village-level committees.भारतातील संरक्षित क्षेत्रांचे जाळे (रामसर स्थळे, बायोस्फीअर रिझर्व्ह इ.) आणि विकेंद्रित ग्रामस्तरीय समित्यांच्या भूमिकेवर प्रकाश टाकणे.
3. Mention key initiatives like Mission LiFE, MISHTI, Amrit Dharohar, and the International Big Cat Alliance.मिशन LiFE, MISHTI, अमृतर धरोहर आणि इंटरनॅशनल बिग कॅट अलायन्स यांसारख्या प्रमुख उपक्रमांचा उल्लेख करणे.
4. Clarify India's stance on the need for financing, capacity building, and technology transfer from developed nations.विकसित देशांकडून वित्तपुरवठा, क्षमता बांधणी आणि तंत्रज्ञान हस्तांतरणाच्या आवश्यकतेवर भारताची भूमिका स्पष्ट करणे.

Key termsमहत्त्वाचे शब्द

जैवविविधता · Biodiversity

Biodiversity: Diversity among species of plants, animals, and microorganisms on Earth.पृथ्वीवरील वनस्पती, प्राणी आणि सूक्ष्मजीवांच्या प्रजातींमधील विविधता.

रामसर स्थळ · Ramsar Site

Ramsar Site: An area protected under the Ramsar Convention for the conservation of wetlands of international importance.आंतरराष्ट्रीय महत्त्वाच्या पाणथळ भूमींचे संवर्धन करण्यासाठी रामसर करारान्वये संरक्षित केलेले क्षेत्र.

बायोस्फीअर रिझर्व्ह · Biosphere Reserve

Biosphere Reserve: An area of terrestrial or coastal ecosystems where biodiversity conservation is practiced alongside sustainable development.स्थलीय किंवा किनारपट्टीच्या परिसंस्थेचे क्षेत्र जिथे जैवविविधतेचे संवर्धन शाश्वत विकासासोबत केले जाते.