India to Host ICAR-CGIAR Science and Partnership Week 2027 in New Delhiनवी दिल्ली येथे 'आयसीएआर-सीजीआयएआर सायन्स अँड पार्टनरशिप वीक २०२७' चे आयोजन

Contextसंदर्भ

The Department of Agricultural Research and Education (DARE) and ICAR under the Union Ministry of Agriculture and Farmers Welfare, in collaboration with CGIAR, have officially announced the hosting of this international science conference in 2027.केंद्रीय कृषी आणि शेतकरी कल्याण मंत्रालयांतर्गत असलेल्या 'डीएआरई' (DARE) आणि 'आयसीएआर'ने 'सीजीआयएआर'सोबत मिळून २०२७ मधील या आंतरराष्ट्रीय विज्ञान परिषदेच्या आयोजनाची अधिकृत घोषणा केली आहे.

Syllabus linkअभ्यासक्रमात कुठे?

Prelimsपूर्व परीक्षा

Current events of national and international importance, Agriculture and Technological Developmentचालू घडामोडी (राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय महत्त्व), कृषी आणि तंत्रज्ञान विकास

Mainsमुख्य परीक्षा

GS-3: Agricultural Science, Food Security, Climate-resilient Agriculture, and the Contribution of International Agricultural Research InstitutionsGS-3: कृषी विज्ञान, अन्न सुरक्षा, हवामान अनुकूल शेती (Climate-resilient agriculture) आणि आंतरराष्ट्रीय कृषी संशोधन संस्थांचे योगदान

Backgroundपार्श्वभूमी

Since the Green Revolution, India has transitioned from a food-deficit country to a major food producer and exporter. A partnership spanning over 50 years between the Indian Council of Agricultural Research (ICAR) and international institutions such as CIMMYT, IRRI, and ICRISAT has played a significant role in this journey. CGIAR is a global partnership of 15 international agricultural research centers operating in more than 100 countries.हरितक्रांतीपासून भारताने अन्नधान्य तुटवड्याकडून प्रमुख अन्न उत्पादक आणि निर्यातदार देश बनण्यापर्यंतचा टप्पा गाठला आहे. यामध्ये भारतीय कृषी संशोधन परिषद (ICAR) आणि आंतरराष्ट्रीय संस्था जसे की CIMMYT, IRRI आणि ICRISAT यांच्यातील ५० वर्षांहून अधिक काळाच्या भागीदारीचे मोठे योगदान राहिले आहे. CGIAR ही १५ आंतरराष्ट्रीय कृषी संशोधन केंद्रांची जागतिक भागीदारी आहे, जी १०० हून अधिक देशांमध्ये कार्यरत आहे.

Key points for prelimsपूर्व परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे

• Event: The 'ICAR-CGIAR Science and Partnership Week 2027' will be organized in New Delhi from April 12 to 17, 2027.आयोजन: १२ ते १७ एप्रिल २०२७ दरम्यान नवी दिल्ली येथे 'ICAR-CGIAR Science and Partnership Week 2027' चे आयोजन केले जाईल.
• Organizers: Indian Council of Agricultural Research (ICAR), Department of Agricultural Research and Education (DARE), and CGIAR.आयोजक संस्था: भारतीय कृषी संशोधन परिषद (ICAR), कृषी संशोधन व शिक्षण विभाग (DARE) आणि सीजीआयएआर (CGIAR).
• First Edition: The inaugural edition of this global science week took place in April 2025 in Nairobi, Kenya.पहिली आवृत्ती: या जागतिक सायन्स वीकची पहिली आवृत्ती एप्रिल २०२५ मध्ये नैरोबी, केनिया येथे पार पडली होती.
• History of Partnership: India (ICAR) and CGIAR have been collaborating in agricultural research for over 50 years, and currently 10 CGIAR research centers are operational in India.भागीदारीचा इतिहास: भारत (ICAR) आणि CGIAR यांच्यात ५० हून अधिक वर्षांपासून कृषी संशोधनात सहकार्य सुरू असून, सध्या CGIAR ची १० संशोधन केंद्रे भारतात कार्यरत आहेत.
• South-South Cooperation: The 'Center of Excellence for South-South Cooperation in Agriculture' in Hyderabad is disseminating agricultural innovations across Asia, Africa, and Latin America.दक्षिण-दक्षिण सहकार्य: हैदराबाद येथील 'सेंटर ऑफ एक्सलन्स फॉर साउथ-साउथ कोऑपरेशन इन ॲग्रिकल्चर' आशिया, आफ्रिका आणि लॅटिन अमेरिकेत कृषी नवोपक्रम पोहोचवत आहे.
• Global Contribution: Groundnut germplasm conserved by ICRISAT from India has been utilized in developing crop varieties across African nations including Malawi, Uganda, Mozambique, and Zambia.जागतिक योगदान: भारतातून ICRISAT द्वारे जतन करण्यात आलेला भुईमुगाचा नमुना मलावी, युगांडा, मोझांबिक आणि झांबिया या आफ्रिकन देशांमधील जातींमध्ये वापरला गेला आहे.

Mains angleमुख्य परीक्षेसाठी

1. Highlight the five-decade partnership between ICAR and CGIAR (IRRI, CIMMYT, ICRISAT) and its contribution to the Green Revolution.ICAR आणि CGIAR (IRRI, CIMMYT, ICRISAT) यांच्यातील ५ दशकांची भागीदारी आणि हरितक्रांतीतील योगदान नमूद करणे.
2. Explain India's transformation from a food-deficit nation into a leading global food producer and exporter.भारताचे अन्न-तुटवड्याकडून जागतिक अन्न-उत्पादक व निर्यातदार देशात झालेले रूपांतर स्पष्ट करणे.
3. Discuss Indian innovations in climate-resilient agriculture, digital agriculture (AgriStack), millets, and natural farming.हवामान-अनुकूल शेती (Climate-resilient agriculture), डिजिटल ॲग्रिकल्चर (AgriStack), भरडधान्ये (Millets) आणि नैसर्गिक शेतीमधील भारतीय तंत्रज्ञानाचा उल्लेख करणे.
4. Underline the transfer of seed technology and research to Global South nations, particularly in Africa (e.g., groundnut varieties, Hyderabad Center of Excellence).ग्लोबल साउथमधील देशांना (विशेषतः आफ्रिकन देशांना) बियाणे तंत्रज्ञान व संशोधनाचे हस्तांतरण (उदा. भुईमुगाचे वाण, हैदराबाद सेंटर ऑफ एक्सलन्स) अधोरेखित करणे.
5. Emphasize the need to develop joint solutions through international partnerships to achieve the vision of Viksit Bharat by 2047.२०४७ च्या विकसित भारताच्या ध्येयासाठी आंतरराष्ट्रीय भागीदारीतून संयुक्त उपाययोजना विकसित करण्याची गरज मांडणे.

Key termsमहत्त्वाचे शब्द

सीजीआयएआर · CGIAR (Consultative Group on International Agricultural Research)

An international partnership organization of 15 global agricultural research centers dedicated to food and nutrition security.अन्न आणि पोषण सुरक्षेसाठी कार्यरत असणारी १५ जागतिक कृषी संशोधन केंद्रांची आंतरराष्ट्रीय भागीदारी संघटना.

दक्षिण-दक्षिण सहकार्य · South-South Cooperation

A collaborative framework for the exchange of knowledge, technology, and resources among developing nations in the Global South.ग्लोबल साउथ मधील विकसनशील देशांमध्ये ज्ञान, तंत्रज्ञान आणि संसाधनांची देवाणघेवाण करण्यासाठीची सहकार्य चौकट.

आयसीएआर · ICAR (Indian Council of Agricultural Research)

The apex autonomous body coordinating agricultural research and education in India under DARE, Union Ministry of Agriculture and Farmers Welfare.केंद्रीय कृषी आणि शेतकरी कल्याण मंत्रालयाच्या डीएआरई (DARE) अंतर्गत भारतातील कृषी संशोधन आणि शिक्षणाचे समन्वय साधणारी सर्वोच्च स्वायत्त संस्था.